Xasan Sheekh oo mucaaradka ku xodxodanaya wadahadal, xilli Soomaaliya ay wajahayo qalalaase siyaasadeed iyo mid amni

MUQDISHO, Soomaaliya — Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa bilaabay dadaallo uu ku doonayo inuu mucaaradka kula furo wadahadallo siyaasadeed, kadib markii uu muran xooggan ka dhashay qorshihiisa doorashooyinka halka dhinac ah iyo wax-ka-beddelka dastuurka.

Warar soo baxay 10-ka Nofeembar ayaa sheegaya in saraakiil sare oo ka tirsan hay’adaha amniga, oo uu ka mid yahay Agaasimaha NISA Mahad Salaad, ay Muqdisho kula kulmeen xubno ka tirsan Madasha Mustaqbalka Soomaaliya. Kulanka ayaa la sheegay inuu ka dhacay hoyga Ra’iisul Wasaarihii hore Maxamed Xuseen Rooble, iyadoo laga wada hadlay xaaladda siyaasadeed iyo tan amni ee dalka.

Dadaalladan ayaa kusoo beegmaya xilli Soomaaliya ay wajahayo qalalaase siyaasadeed iyo mid amni oo ka taagan dhowr gobol.

Koonfur Galbeed, waxaa burburay maamulkii Madaxweyne Cabdicasiis Laftagareen, kadib markii ciidamo ka yimid Muqdisho ay la wareegeen magaalada Baydhabo, xilkiina laga tuuray Laftagareen. Waxaa maamulka cusub hoggaankiisa loo dhiibay Aadan Madoobe, Guddoomiyihii hore ee Golaha Shacabka Soomaaliya.

Ciidamo taageersan Madaxweynihii hore ee Koonfur Galbeed, Laftagareen, ayaa weerarro joogto ah ku qaaday deegaannada ku hareeraysan Baydhabo, iyagoo la wareegay qaar ka mid ah goobahaas.

Xiisaddan ayaa dhinaca kale fursad siisay Al-Shabaab, oo weerarro culus ku qaaday ciidamada dowladda Federaalka ee ku sugan aagga Buurhakaba. Wararka ayaa sheegaya in dagaalladaas lagu waayay hub iyo ciidamo aan weli tiradooda la xaqiijin.

Dhanka kale, ciidamada Uganda ayaa bilaabay inay ka baxaan Soomaaliya, gaar ahaan ciidamadii ku joogay heshiiska laba geesoodka ah. Warar ayaa sheegaya in Uganda ay ka walaacsan tahay khasaaraha ciidamadeeda kasoo gaari kara dagaallada Al-Shabaab, inkastoo aan si madax-bannaan loo xaqiijin sababtaas.

Bixitaanka ciidamada ayaa walaac ka abuuray amniga Muqdisho, gaar ahaan goobihii difaaca ee ay ciidamada Uganda ka hawlgeli jireen. Dowladda Federaalka ayaa sheegtay in ciidamada Uganda ee ka tirsan howlgalka Midowga Afrika ay sii joogayaan dalka.

Hirshabeelle, doorasho muran dhalisay oo uu taageerayay Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Xasan Sheekh, ayaa sababtay kacdoon siyaasadeed oo ka dhacay gobolka Hiiraan. Beelaha deegaanka iyo hoggaanka dhaqanka ayaa ka horyimid dib-u-doorashadii Cali Guudlaawe, iyadoo magaalada Beledweyne ay ka dhaceen abaabul iyo dhaqdhaqaaqyo looga soo horjeedo maamulka.

Madaxweynihii hore Xasan Sheekh ayaa soo jeediyay in caasimadda Hirshabeelle loo wareejiyo Hiiraan, balse soo jeedintaas waxaa ka horyimid siyaasiyiin uu ka mid yahay Agaasimihii hore ee NISA, Cabdullaahi Sanbaloolshe.

Muranka dastuurka ayaa isaguna sii xoogaystay kadib xil-ka-qaadistii Guddoomiyihii hore ee Maxkamadda Sare, Baashe Yuusuf Axmed, iyo khilaafka ka dhashay sharciyadda hay’adaha Federaalka ee muddo-xileedkoodu dhammaaday.

Mucaaradka ayaa ku doodaya in Madaxweynihii hore Xasan Sheekh uusan sharciyad u haysan inuu sii wado doorashooyin iyo wax-ka-beddel dastuuri ah oo aan heshiis siyaasadeed lagu gaarin. Dhinaca kale, Xasan Sheekh iyo taageerayaashiisa ayaa difaacaya qorshahooda doorashooyinka iyo dastuurka.

Wadahadallada cusub ee Muqdisho ayaa imanaya xilli uu Madaxweynihii hore Xasan Sheekh weli ku adkeysanayo mowqifkiisa ku saabsan doorashooyinka halka dhinac ah iyo dastuurka la beddelay.

Inkasta oo la qorsheeyay shir wadatashi oo Muqdisho ka dhaca 14-ka ilaa 18-ka Nofeembar, haddana ma cadda in Madaxweynihii hore uu diyaar u yahay tanaasul siyaasadeed oo horseedi kara heshiis loo dhan yahay.

Su’aasha taagan ayaa ah in kulamada saraakiisha amniga iyo mucaaradka ay yihiin bilowga wadahadal dhab ah, ama dadaal lagu yareynayo cadaadiska siyaasadeed ee kusoo kordhaya Madaxweynihii hore Xasan Sheekh, xilli khilaafaadka siyaasadeed iyo xaaladda amni ee dalka ay sii cakirmayaan.

GAROWE ONLINE