Xasan Sheekh oo Raadinaya xilka Mar 3aad xili Dood Ka taagan tahay Dastuurka Soomaaliya

MUQDISHO, Soomaaliya — Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa sheegay inuu mar kale u tartami doono xilka madaxweynenimada, isaga oo ku doodaya in dastuurka dalka u oggolaanayo inuu mar kale isa soo sharaxo maadaama xilalkiisii hore aysan ahayn kuwo isku xiga.

Madaxweynaha xilka ka sii degaya ayaa sheegay in dastuurka ku-meelgaarka ah uu mamnuucayo oo keliya in madaxweyne laba jeer oo xiriir ah la doorto, balse uusan ka hor istaageyn in qof mar kale u tartamo kadib muddo uu xilka ka maqnaa. Xasan Sheekh ayaa markii ugu horreysay loo doortay madaxweyne sannadkii 2012, wuxuuna xilka dib ugu soo laabtay 2022 kaddib shan sano oo uu ka maqnaa talada.

“Dastuurku igama hor istaagayo inaan mar kale isa soo sharaxo,” ayuu yiri madaxweynuhu. “Waxa uu keliya diidayaa in madaxweyne laba jeer oo xiriir ah la doorto. Anigu laba jeer waa la ii doortay, balse isku xig ma ahayn.”

Waxa uu intaas ku daray in musharraxnimadiisa cusub ay ka dhici doonto hannaan dastuuri ah oo wax laga beddelay iyo nidaam xisbiyo badan, kaas oo ay dowladdu sheegtay inuu ka guurayo nidaamka doorashooyinka ku saleysan qabiilka ee dalka soo jiray muddo dheer.

Hadalka madaxweynaha ayaa imanaya xilli muddo xileedkiisu gabaabsi yahay, isla markaana ay dowladdiisu waddo wax ka beddel muran dhaliyay oo lagu sameynayo dastuurka. Isbeddellada la soo jeediyay ayaa wajahaya diidmo xooggan oo ka imanaya siyaasiyiin mucaarad ah iyo madaxda maamul goboleedyada Jubbaland iyo Puntland.

Hoggaamiyeyaasha mucaaradka ayaa ku eedeeyay madaxweynaha inuu dib-u-eegista dastuurka u adeegsanayo xoojinta awoodda iyo suuragalnimada inuu muddada xilka sii dheereysto, eedeymo ay dowladdu beenisay. Wax ka beddelka dastuurka ayaa hadda waxaa gacanta ku haya hoggaanka baarlamaanka, iyadoo ay socdaan qaadacaad iyo mudaharaadyo ay sameynayaan xildhibaanno mucaarad ah oo sheegay in hannaanku uusan lahayn wadatashi iyo daahfurnaan ku filan.

Xiisadaha siyaasadeed ayaa si isdaba joog ah u carqaladeeyay fadhiyada baarlamaanka labada aqal, iyadoo qaar ka mid ah xildhibaannada mucaaradka laga mamnuucay ka qeybgalka kulamada kaddib markii ay isku dhaceen hoggaanka baarlamaanka arrimaha la xiriira dib-u-eegista dastuurka.

Khilaafka ayaa sii xumeeyay hubanti la’aanta siyaasadeed ee dalka, xilli la filayay in Muqdisho ay ka dhacaan wada-hadallo u dhexeeya dowladda federaalka iyo Madasha Samatabbixinta Soomaaliya, oo ah isbahaysi mucaarad ah oo ku baaqaya wadahadal ku saabsan doorashooyinka, amniga iyo dib-u-habaynta dastuurka.

Soomaaliya ayaa isku dayaysa inay u guurto doorashooyin toos ah iyo nidaam xisbiyo badan oo xasilloon kaddib tobanaan sano oo colaado iyo nuglaansho siyaasadeed ah, balse khilaafaadka qotada dheer ee ku saabsan dastuurka iyo hannaanka doorashooyinka ayaa weli tijaabinaya adkeysiga hay’adaha jilicsan ee dalka.

GAROWE ONLINE