Maxaa sababay in Xasan Sheekh uu shir iclaamiyo, kadibna safar degdeg ah ugu ambabaxo Uganda?

KAMPALA - Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, ee muddo-xileedkiisu dhammaaday, ayaa safar ku tegay Uganda saacado uun kadib markii uu mucaaradka iyo madaxda maamul-goboleedyada Jubaland iyo Puntland ku casuumay shir wadatashi oo la filayo in bisha soo socota looga hadlo khilaafka doorashooyinka federaalka.

Safarka madaxweynaha ayaa ku soo beegmaya xilli ay sii xoogaysanayaan khilaafaadka siyaasadeed iyo kuwa dastuuriga ah ee Soomaaliya, gaar ahaan muranka ku saabsan muddo-xileedka hay’adaha dowladda iyo hannaanka doorashooyinka dalka.

Kulankii Entebbe ee bishii Agoosto 2026, madaxweynaha Uganda, Yoweri Museveni, ayaa Xasan Sheekh ku cadaadiyey inuu wada-hadal la furo dhinacyada mucaaradka Soomaaliyeed, si xal looga gaaro khilaafaadka siyaasadeed iyo kuwa doorashooyinka ee sii kordhaya.

Museveni ayaa la sheegay inuu Xasan Sheekh uga digay in Uganda ay ciidamadeeda kala bixi karto Soomaaliya haddii aan heshiis laga gaarin khilaafka kala dhexeeya dowladda iyo saamileyda siyaasadeed ee diiddan hannaanka doorashooyinka uu madaxweynuhu taageerayo. Mucaaradku waxay ku doodayaan in hannaankaasi uu dalka geliyey kala qaybsanaan siyaasadeed, hubanti la’aan iyo xasillooni-darro.

Uganda, oo ka mid ah dalalka sida weyn uga qayb qaata howlgalka Midowga Afrika ee Taageerada iyo Xasilinta Soomaaliya (AUSSOM), ayaa walaac ka muujisay in ismari-waaga siyaasadeed uu saameyn ku yeelan karo amniga dalka iyo howlaha ciidamada Midowga Afrika.

Dowladda Uganda ayaa ka cabsi qabta in khilaaf siyaasadeed oo daba dheeraada uu dowladda iyo hay’adaha amniga ka mashquuliyo dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab, isla markaana uu wiiqo xasilloonida howlgalka AUSSOM.

Inkasta oo aan si rasmi ah loo shaacin sababta gaarka ah ee safarka Xasan Sheekh, haddana waqtiga uu ku soo beegmay, oo ah saacado kadib markii uu ku dhawaaqay shir wadatashi oo looga hadlayo khilaafka doorashooyinka, ayaa su’aalo ka keenaya doorka Uganda ee dadaallada lagu xallinayo xiisadda siyaasadeed ee Soomaaliya.

Museveni ayaa la sheegay inuu madaxda Soomaaliyeed ku boorriyey inay wada-hadal ka yeeshaan xiisadda ka dhalatay hannaanka doorashooyinka dalka, isagoo ku adkeystay muhiimadda ay leedahay in xal siyaasadeed oo loo dhan yahay la gaaro.

Madaxweynaha Uganda ayaa sidoo kale carrabka ku adkeeyey in ciidamada dalkiisu ay Soomaaliya u joogaan inay taageeraan dhismaha ciidan qaran oo Soomaaliyeed oo awood u leh inuu amniga dalka kala wareego ciidamada AUSSOM marka ay baxaan 2027. Waxa kale oo uu Museveni walaac ka muujiyey in khilaafaadka gudaha Soomaaliya ay wiiqayaan dadaallada nabad ilaalinta, isagoo xusay in Uganda aysan doonayn in ciidamadeedu naftooda ku waayaan Soomaaliya iyadoo hoggaanka siyaasadeed ee dalka uu ku mashquulsan yahay loollanka awoodda.

Uganda ayaa muddo dheer door muhiim ah ka ciyaaraysay dadaallada amni ee Soomaaliya, iyadoo ciidamadeedu ay laf-dhabar u yihiin howlgalka Midowga Afrika. Sidaas darteed, xasilloonida siyaasadeed ee Soomaaliya ayaa muhiim u ah sii socoshada howlgalka, dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab iyo qorshaha mas’uuliyadda amniga loogu wareejinayo ciidamada Soomaaliyeed.

GAROWE ONLINE