Baxrayn oo diiday shirka Hormuz, Iran oo awooddeeda ku muujinaysa labada marin-biyood

GO—MANAMA — Dowladda Baxrayn ayaa Sabtidii sheegtay inaysan ka qaybgelayn shir la qorsheeyey in Isniinta lagu qabto magaalada Muscat ee dalka Cumaan, kaas oo Iran iyo dalalka gobolka ay kaga wada hadlayaan mustaqbalka marinka Hormuz iyo sidii maraakiibta ganacsigu si nabad ah ugu gudbi lahaayeen.

Wasaaradda Arrimaha Dibadda Baxrayn ayaa sheegtay in amniga gobolka aan lagu ilaalin karin “siyaasad dabacsanaan ah,” iyadoo ku baaqday in Hormuz uu ahaado marin u furan dhammaan maraakiibta, iyada oo aan lagu xirin takoor, lacag ama oggolaansho gaar ah.

Baxrayn waxay sidoo kale sheegtay inaysan ka qaybgelayn kulan wadareed ay Iran joogto ilaa labada dal ay dib u soo celiyaan xiriirkooda diblomaasiyadeed. Manama waxay xiriirka u jartay Tehran sannadkii 2016, xilligii Sacuudi Carabiya ay sidoo kale xiriirka u jartay Iran. Riyadh ayaa xiriirkii Iran dib u soo celisay 2023, balse Baxrayn weli sidaas ma samayn.

Iran ayaa sheegtay in kulanka Muscat looga wada hadli doono natiijada wada-xaajoodyadii ay la yeelatay Cumaan iyo qorshe lagu samaynayo marin ammaan ah oo ay isticmaalaan maraakiibta ganacsigu. Tehran waxay doonaysaa heshiis u oggolaanaya inay lacag ka qaaddo maraakiibta maraysa Hormuz, balse Cumaan ayaa arrintaas ka soo horjeedda, sida ay sheegeen wakaaladaha Wararka sida Reuters. 

Inkasta oo Iran ay sheegtay inay la kulmayso dalalka Khaliijka, Cumaan weli si rasmi ah uma shaacin kulanka. Sacuudi Carabiya, Imaaraadka Carabta, Qatar iyo Kuwait midkoodna ilaa hadda si cad uma xaqiijin ka qaybgalka. Sidaas darteed, Baxrayn ayaa ah dalka keliya ee si rasmi ah u sheegay mowqifkiisa—waana diidmo.

Afhayeenka Wasaaradda Arrimaha Dibadda Iran, Esmaeil Baghaei, ayaa sheegay in kulanku muujinayo rabitaanka Tehran ee ah in waddamada gobolka ay iyagu ka wada xaajoodaan amnigooda, iyada oo aan faragelin dibadeed jirin. Wuxuu sheegay in ergada lagu wargelin doono wixii ka soo baxay wadahadallada Iran iyo Cumaan ee ku saabsan maritaanka maraakiibta.

Sarkaal sare oo Iranian ah ayaa sheegay in kulanka Isniinta uusan u badnayn inuu ka soo baxo heshiis la saxiixo. Warbaahinta Tasnim waxay sidoo kale sheegtay in is-afgaradka Iran iyo Cumaan aanu horseedayn furitaanka degdegga ah ee Hormuz, balse uu keliya dhisayo saldhigga laga bilaabi karo heshiis mustaqbalka.

Kulankan wuxuu imanayaa xilli Iran ay si weyn u xaddiday isu-socodka Hormuz, oo dagaalka ka hor ay mari jireen ku dhowaad shan meelood meel shidaalka dunida. Arrintaas waxay Tehran siisay awood ay cadaadis ku saarto Mareykanka, dalalka Khaliijka iyo suuqyada tamarta caalamka.

Isla waqtigaas, Xuutiyiinta ay Iran taageerto ayaa la wareegay deegaanno iyo jasiirado muhiim ah oo ku yaalla marin-biyoodka Bab al-Mandab, oo ay ku jirto jasiiradda Mayuun, sida ay sheegeen ilo ka tirsan dowladda Yemen iyo warbaahinta caalamiga ah. Xuutiyiintu weli si rasmi ah uma aysan shaacin inay gebi ahaanba gacanta ku hayaan marinka, balse horumarkooda milateri wuxuu siinayaa awood ay ku carqaladayn karaan maraakiibta Badda Cas. Warbaahinta⁠ ayaa sheegtay in Xuutiyiintu gaareen xeebaha iyo jasiiradaha ku dhow marinka.

Xaaladdan waxay Iran iyo xulafadeeda siinaysaa awood aan hore loo arag oo ay saameyn ugu yeeshaan labada marin-biyood ee ugu muhiimsan dhoofinta shidaalka Bariga Dhexe: Hormuz oo dhinaca bari ah iyo Bab al-Mandab oo dhinaca galbeed ah. Taasi ayaa sii kordhinaysa cadaadiska saaran Sacuudi Carabiya iyo dalalka kale ee Khaliijka, isla markaana shirka Muscat ka dhigaysa mid ka badan wada-hadal ku saabsan badqabka maraakiibta—wuxuu noqonayaa tijaabo lagu ogaanayo in dalalka gobolka ay aqbali doonaan kaalinta cusub ee Iran iyo in kale.

GAROWE ONLINE