Dowladda Soomaaliya oo Diyaargarow Ciidan ugu Jirta La Wareegidda Amniga Dalka

MUQDISHO, Soomaaliya — Soomaaliya ayaa xoojinaysa diyaar-garowga ciidamada ammaanka ee dalka, iyadoo dowladda federaalka ay isu diyaarinayso inay si buuxda ula wareegto mas’uuliyadda amniga marka ciidamada Midowga Afrika ay bilaabaan dhimista joogitaankooda.

Mas’uuliyiin sare oo Soomaali ah ayaa 1-2 Sebtembar Muqdisho ku yeeshay Shirweynaha Amniga Gudaha Qaranka, kaas oo diiradda lagu saaray sidii mas’uuliyadda amniga loogu wareejin lahaa ciidamada Soomaaliyeed.

Wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya, Axmed Macallin Fiqi, ayaa sheegay in dalku diyaar u yahay hannaan amni oo ay hoggaaminayaan Soomaalidu, isla markaana dowladda ay dardar gelinayso qorista, tababarka iyo qalabaynta ciidamada.

Wuxuu sheegay in kumannaan askari ay dhawaan tababar ku soo dhammeysteen xarunta Xananbuure ee gobolka Galgaduud, halka boqolaal kale lagu tababarayo Muqdisho.

Shirkan oo ay soo qabanqaabisay Wasaaradda Amniga Gudaha ayaa waxaa ka qeyb galay mas’uuliyiin ka tirsan dowladda federaalka, dowlad-goboleedyada, Booliska Soomaaliyeed, Hay’adda Nabad-Sugidda iyo Sirdoonka Qaranka iyo saaxiibada caalamiga ah.

Mas’uuliyiintu waxay carrabka ku adkeeyeen muhiimadda iskaashi dheeraad ah oo dhex mara dowladda federaalka iyo dowlad-goboleedyada, iyo sidoo kale in la helo maalgelin gudaha ah oo joogto ah oo lagu taageero ciidamada ammaanka.

Si kastaba, khilaafaadka siyaasadeed ee u dhexeeya dowladda federaalka iyo qaar ka mid ah dowlad-goboleedyada ayaa weli caqabad ku ah qorshaha. Puntland iyo Jubaland kama qeyb gelin shirkan, halka Koonfur Galbeed ay matalayeen mas’uuliyiin ka tirsan maamul ku-meel-gaar ah.

La-taliyaha Amniga Qaranka, Aways Xaaji Yuusuf, ayaa sheegay in ciidamada Midowga Afrika aysan si lama filaan ah uga bixi doonin Soomaaliya.

Wuxuu sheegay in bixitaanka ama dhimista ciidamada AUSSOM ay ku xirnaan doonto diyaar-garowga dowladda Soomaaliya iyo awoodda ciidamada qaranka ee ay kula wareegi karaan mas’uuliyadaha amniga. 

AUSSOM waxay Soomaaliya ka taageertaa dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab, iyadoo sidoo kale gacan ka geysata sugidda xarumaha muhiimka ah iyo dhismaha awoodda ciidamada Soomaaliyeed. Qorshaha Midowga Afrika wuxuu dhigaya in kala-guurka amniga uu ku saleysnaado xaaladda dhabta ah ee amniga iyo qiimeyn joogto ah. 

Dowladda Soomaaliya ayaa muddo dheer ku dadaalaysay inay dhisto ciidan awood u leh inuu si madax-bannaan u sugo dalka, xilli Al-Shabaab ay weli awood ku leedahay qeybo ka mid ah koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya.

Wasiirka Gaashaandhigga ayaa sidoo kale meesha ka saaray walaaca laga qabo in bixitaanka ciidamada shisheeye uu Soomaaliya gelin karo xaalad la mid ah Afghanistan, halkaas oo Taliban ay si degdeg ah ula wareegtay dalka kadib bixitaankii ciidamada Mareykanka iyo xulafadooda 2021.

Si kastaba, wareejinta mas’uuliyadda amniga waxay ku soo beegmaysaa xilli Soomaaliya ay weli wajahdo caqabado dhinaca amniga, siyaasadda iyo dhaqaalaha ah.

Dagaalladii dhowaan ka dhacay Baydhabo ee u dhexeeyay ciidamada dowladda iyo maleeshiyaad la safan madaxweynihii hore ee Koonfur Galbeed Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen ayaa sidoo kale muujiyay caqabadaha siyaasadeed iyo amni ee horyaalla dowladda. 

Dowladda ayaa hadda wajahaysa laba hawlood oo isku mar socda: inay sii waddo dagaalka ka dhanka ah kooxaha hubeysan iyo inay dhisto ciidan qaran oo awood u leh inuu qaado mas’uuliyadda amniga marka taageerada ciidamada shisheeye yaraato.

GAROWE ONLINE