Ganacsatada Soomaaliya oo raadinaya waddooyin cusub kadib markii Xuutiyiinta qabsadeen Bab al-Mandab

MUQDISHO, Soomaaliya — Ganacsatada iyo shirkadaha Soomaaliya ayaa bilaabay inay dib u eegaan waddooyinka ay badeecadaha ku soo dhoofiyaan, iyadoo amni-darrada ka jirta Badda Cas iyo marin-biyoodka Bab al-Mandab ay sii kordhisay khataraha iyo kharashaadka gaadiidka badda.

Isbeddelkan ayaa yimid kaddib markii Xuutiyiinta Yemen ay sii xoojiyeen weerarrada iyo hanjabaadaha ka dhanka ah maraakiibta ganacsiga, xilli kooxda oo Iran taageerto ay la wareegtay goobo istiraatiiji ah oo ku yaalla xeebaha Badda Cas. Arrintan ayaa cabsi cusub ka abuurtay mustaqbalka ganacsiga maraakiibta ee gobolka.

Ganacsatada Soomaaliyeed ayaa muddo dheer ku tiirsanaa waddooyinka ganacsi ee mara dalalka Khaliijka, iyadoo badeecooyin badan oo Soomaaliya loo soo dhoofiyo ay ka yimaadaan suuqyada Aasiya, Bariga Dhexe iyo meelaha kale ee caalamka.

Hase yeeshee, khatarta sii kordheysa ee Bab al-Mandab ayaa ganacsatada ku qasabtay inay raadiyaan waddooyin kale oo ka ammaan badan. Qaar ka mid ah badeecooyinka Soomaaliya ayaa hadda si toos ah looga soo rarayaa dalal ay ka mid yihiin Sri Lanka, taasoo muujinaysa dadaallada lagu dhimayo ku-tiirsanaanta waddooyinka mara meelaha ay colaadaha saameeyeen.

Bab al-Mandab ayaa ah marin-biyood muhiim ah oo isku xira Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed, isla markaana muhiim u ah isu-socodka badeecooyinka u kala goosha Aasiya iyo Yurub. Khatar kasta oo ka dhacda marin-biyoodka ayaa keeni karta in maraakiibtu doortaan waddooyin dheer, taasoo kordhin karta waqtiga safarka, shidaalka, caymiska iyo kharashaadka kale ee gaadiidka.

Saameynta arrintan ayaa si toos ah ugu gudbi karta suuqyada Soomaaliya. Dib u dhaca maraakiibta iyo kororka kharashaadka gaadiidka ayaa sare u qaadi kara qiimaha badeecooyinka la soo dejiyo, gaar ahaan cuntooyinka, shidaalka iyo alaabaha kale ee muhiimka u ah dadka iyo ganacsatada.

Mas'uuliyiinta iyo ganacsatada Soomaaliyeed ayaa sidaas darteed wajahaya baahi cusub oo ah in la kala duwo waddooyinka ganacsi, si looga hortago in khalkhal ka dhaca hal marin-biyood uu saameyn weyn ku yeesho sahayda dalka.

Dhibaatada ayaa sidoo kale ku soo beegmaysa xilli amniga badda gobolka uu wajahayo cadaadis dhinacyo badan leh. Khataraha ka jira Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed ayaa isku mar saameynaya maraakiibta ganacsiga iyo howlaha amniga badda, iyadoo xiisadaha gobolka ay sidoo kale kor u qaadeen khatarta burcad-badeednimada xeebaha Soomaaliya.

Ganacsatada Soomaaliyeed ayaa hadda si dhow ula socda isbeddellada amni ee gobolka, iyadoo la filayo in haddii khalkhalka Badda Cas uu sii dheeraado ay sii badan karto baahida loo qabo waddooyin ganacsi oo kale.

Isbeddelka ayaa muujinaya sida colaadaha ka socda Yemen iyo khilaafaadka ballaaran ee Bariga Dhexe ay uga gudbi karaan xuduudaha gobolka, una saameyn karaan ganacsiga, qiimaha badeecooyinka iyo nolol-maalmeedka dadka ku nool Soomaaliya.

GAROWE ONLINE