Sanad kadib dilkii Mariam Abu Dagga: Weli jawaab looma hayo geerida weriyihii Falastiiniyadda ahayd

GAZA — Hal sano ayaa laga joogaa dilkii Mariam Abu Dagga, oo ahayd weriye Falastiiniyad ah oo 33 jir ahayd, kana soo warrami jirtay dagaalka Gaza iyadoo la shaqaynaysay Independent Arabia iyo wakaaladda wararka Associated Press. Waxaa lagu dilay weerar ay ciidamada Israa’iil ku qaadeen Isbitaalka Nasser ee koonfurta Gaza, xilli ay halkaas ka gudanaysay shaqadeeda warbaahineed.

Geerida Mariam waxay qayb ka noqotay tirada aan caadiga ahayn ee saxafiyiinta lagu dilay Gaza tan iyo markii dagaalku billowday 2023, iyadoo hay’adaha u dooda xorriyadda saxaafaddu ay marar badan dalbadeen baaritaanno madax-bannaan oo lagu sameeyo dilalka weriyeyaasha.

Warbixin faahfaahsan oo ay diyaarisay Bel Trew, oo ah madaxa weriyeyaasha caalamiga ah ee The Independent, ayaa dib u raacday duruufihii ku xeernaa dilka Mariam. Sida warbixintu sheegtay, Mariam, weriyeyaal kale iyo shaqaale caafimaad ayaa ku dhintay ama ku dhaawacmay madaafiic dhowr jeer oo xiriir ah loogu garaacay Isbitaalka Nasser.

Qaabka uu weerarku u dhacay ayaa dhaliyey su’aalo ku saabsan in goobta mar labaad la beegsaday wax yar kadib weerarkii hore — farsamo loo yaqaan “double tap”, oo ah in weerar labaad lagu celiyo goob markii dad, gurmad iyo weriyeyaal ay isugu yimaadaan kaddib duqayntii koowaad.

Mariam waxay ifka kaga tagtay wiil dhalinyaro ah oo ay hore ugu dirtay Imaaraadka Carabta si uu uga badbaado dagaalka sii xoogaysanayey. Iyadoo maalin kasta dunida u gudbinaysay waxa ka dhacaya Gaza, haddana qoyskeedu wuxuu la daalaa dhacayay khasaaraha dagaalka iyo xaaladda bani’aadamnimo ee sii xumaanaysay.

Hooyadeed ayaa 2024 u geeriyootay cudurka kansarka xilli duqaymaha iyo burburka nidaamka caafimaadka Gaza ay adkeeyeen helitaanka daaweyn ku filan. Mariam lafteedu waxay hore kelyo ugu deeqday aabbaheed oo xanuunsanaa. Qoyskeeda, sida qoysas badan oo reer Gaza ah, waxaa sidoo kale soo maray geeri, barakac soo noqnoqday iyo nolol ay cabsi joogto ahi hareysay.

Weriye ogayd khatarta ku hareeraysan

Mariam waxay fahamsanayd in shaqadeedu khatar weyn gelinayso nolosheeda. Waxay hore u diyaarsatay dardaarankeeda, iyadoo ogayd in Isbitaalka Nasser — oo ay xarun uga dhigatay tebinta dhacdooyinka — uu mar uun geli karo go’doomin ama weerar militari.

Hase yeeshee, kama aysan tegin shaqadeeda.

Asxaabteeda iyo dadkii la shaqayn jiray waxay ku tilmaameen weriye u heellan in dhacdooyinka Gaza loo gudbiyo dunida inteeda kale, xitaa iyadoo og in joogitaanka goobaha dagaalku uu halis toos ah ku yahay nafteeda.

Sanad kadib, su’aalihii ugu waaweynaa ee ku saabsan dilkeeda weli jawaab kama helin baaritaan madax-bannaan.

The Independent ayaa sheegtay inay natiijooyinka baaritaankeeda iyo su’aalo faahfaahsan u gudbisay ciidamada Israa’iil. Milatariga Israa’iil kama uusan jawaabin qodobadaas mid mid, balse wuxuu sheegay in dhacdada weli lagu eegayo habraaca baaritaanka iyo qiimeynta ee taliska guud.

Taasi waxay sii xoojisay baaqyada loogu yeerayo baaritaan caalami ah oo madax-bannaan, si loo ogaado cidda bixisay amarka weerarka, waxa bartilmaameedka ahaa iyo in la jebiyey xeerarka caalamiga ah ee dagaalka.

In ka badan 200 weriye Falastiini ah oo la dilay

Mariam kaligeed kuma dhiman weerarkii Isbitaalka Nasser. Ugu yaraan shan weriye ayaa lagu dilay weerarka maalintaas.

Guddiga Difaaca Saxafiyiinta ee CPJ ayaa sheegay in tan iyo 2023 la dilay in ka badan 200 oo weriye iyo shaqaale warbaahineed oo Falastiiniyiin ah. Tiradaasi waxay dagaalka Gaza ka dhigaysaa mid ka mid ah xaaladihii ugu dhimashada badnaa ee ay saxafiyiintu wajahaan tan iyo markii CPJ ay bilowday diiwaangelinta xogtan 1992.

Marka la barbar dhigo dagaalladii kale ee waaweynaa, khasaaraha saxafiyiinta Gaza wuxuu dhalinayaa su’aalo culus. Qiyaastii 230 weriye iyo shaqaale warbaahineed ayaa ku dhintay dhammaan muddadii dagaalka Ciraaq ee 2003 ilaa 2011, halka 63 saxafi ay ku dhinteen dagaalkii Vietnam ee socday labaatanka sano.

Farqigaas weyn wuxuu sare u qaaday walaaca ku saabsan sababta weriyeyaasha Gaza — oo intooda badan ah Falastiiniyiin gudaha deegaanka ku nool — ay u wajahayaan heer dhimasho oo aan caadi ahayn.

Gaza oo weli ka xiran inta badan warbaahinta caalamiga ah

Arrinta kale ee muranka weyn dhalisay waa xannibaadda lagu hayo gelitaanka madax-bannaan ee saxafiyiinta caalamiga ah ee Gaza.

Muddo dheer, warbaahinta dunidu waxay xogta Gaza si weyn ugu tiirsanayd weriyeyaasha Falastiiniyiinta ah ee gudaha ku sugan. Iyagoo la nool gaajo, barakac, duqayn iyo dhimashada xubnaha qoyskooda, haddana waxay sii wadeen sawiridda, duubista iyo tebinta dagaalka.

Taasi waxay weriyeyaasha sida Mariam ka dhigtay indhaha ay dunidu ku aragto waxa gudaha Gaza ka dhacaya.

Waxaa isa soo taraya baaqyada ah in Israa’iil ay oggolaato in saxafiyiin caalami ah ay si madax-bannaan u galaan Gaza. Dagaalladii waaweynaa ee dunida, warbaahintu waxay muddo dheer qayb muhiim ah ka ahayd goobaha colaadaha, inkasta oo saxafiyiintu ay og yihiin khatarta ay qaadanayaan.

Helitaanka xog madax-bannaan ma aha oo keliya arrin warbaahineed; waa hab lagu xaqiijiyo dhacdooyinka, lagula xisaabtamo dhinacyada dagaallamaya, laguna diiwaangeliyo wixii xadgudubyo ah ee dhaca.

Dagaal sii fogeeyey Israa’iil

Dagaalka Gaza wuxuu sidoo kale Israa’iil geliyey cadaadis diblomaasiyadeed oo sii kordhaya. Howlgallada Gaza, xaaladda Daanta Galbeed iyo dagaallada ka dhacay Lubnaan ayaa saameeyey xiriirka Israa’iil la leedahay dalal badan iyo rajadii laga qabay in heshiisyadii Abraham Accords ay horseedaan xasillooni siyaasadeed oo ballaaran oo Bariga Dhexe ah.

Dowladda Israa’iil waxay ku dooddaa in ciidamadeedu la dagaallamayaan kooxo hubeysan, gaar ahaan Hamas, kaddib weerarkii 7-dii Oktoobar 2023 ee lagu dilay laguna afduubtay dad badan oo Israa’iiliyiin ah. Hase yeeshee, qaabka loo fuliyey dagaalka Gaza iyo khasaaraha baaxadda leh ee rayidka iyo saxafiyiinta ayaa keenay baaritaanno, dacwado iyo cadaadis caalami ah.

Kiiska Mariam Abu Dagga wuxuu hadda astaan u noqday su’aal ka weyn geerida hal qof: sidee loo ilaalin karaa saxafiyiinta marka ay ka shaqaynayaan goob dagaal, yaase lala xisaabtamayaa marka weriye si cad loo aqoonsan karo lagu dilo isagoo gudanaya waajibaadkiisa?

Shaqada saxaafaddu waxay ku dhisan tahay in xaqiiqada la raadiyo, la xaqiijiyo, dabadeedna bulshada loo gudbiyo iyadoo madax-bannaan. Mabda’aas wuxuu sii muhiimad badan yeeshaa marka dagaal jiro, maadaama xogta saxda ahi noqoto mid adag in la helo, dhinacyada dagaallamayana ay isku dayaan inay iyagu qaabeeyaan sheekada laga tebiyo colaadda.

Mariam waxay nolosheeda gelisay halistaas si ay dunida ugu sheegto waxa ay arkaysay.

Sanad kadib geerideeda, xaqiiqada ugu weyn ee aan weli la helin waa cidda lagula xisaabtamayo dilkeeda. Baaritaan madax-bannaan oo lagu kalsoonaan karo ayaa muhiim u ah in la ogaado wixii ka dhacay Isbitaalka Nasser maalintaas — isla markaana dilka weriyeyaasha aan loogu aqbalin inuu yahay wax iska caadi uga dhaca goobaha dagaalka.

Warbixintaan Garowe Online Waxaa Uu Ka Soo Ururiyey Qaar Ka Tirsan Saxaafada Caalamiga Ah-