Uganda oo xiriirka difaaca u jartay Türkiye, malaayiin dollarna ku waayi karta Soomaaliya

KAMPALA, Uganda — Uganda ayaa hakisay dhammaan iskaashigii difaaca iyo milatariga ee ay la lahayd Türkiye, iyadoo ilo xog-ogaal ah ay sheegeen in go’aanka uu xiriir la leeyahay mustaqbalka howlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM) iyo doorka sii kordhaya ee Ankara ee dhinaca amniga Soomaaliya.

Ciidamada Difaaca Uganda (UPDF) ayaa Sabtidii ku dhawaaqay in si degdeg ah loo hakiyay dhammaan iskaashiga milatari iyo difaaca ee kala dhexeeya Ankara.

Warbaahinta Uganda ayaa sheegtay in go’aanka uu yimid kaddib dibadbaxyo taageerayaasha Ururka Patriotic League of Uganda (PLU) ay ka dhigeen safaaradda Türkiye ee Kampala. Dibadbaxayaasha ayaa dalbaday in Türkiye ay Uganda u soo gacan-geliso Fred Lumbuye, oo ah falanqeeye siyaasadeed oo reer Uganda ah, kaas oo dalkaas ku noolaa tan iyo 2013.

Hase yeeshee, ilo xog-ogaal ah oo la hadlay Middle East Eye ayaa sheegay in arrinta Lumbuye ay tahay oo keliya sabab loo adeegsaday, halka khilaafka dhabta ahi uu la xiriiri karo joogitaanka ciidamada Uganda ee Soomaaliya iyo xiriirka sii xoogeysanaya ee Türkiye iyo ciidamada Soomaaliya.

“Lumbuye wuxuu Türkiye ku noolaa tan iyo 2013, xiisaddan wax xiriir ah lama laha joogitaankiisa. Waa keliya arrin dabool u ah khilaafka,” ayuu yiri mid ka mid ah ilaha.

Uganda ayaa Soomaaliya ka joogta qiyaastii 4,500 oo askari oo ka tirsan AUSSOM, halka ku dhowaad 2,000 oo askari oo kale ay ku joogaan heshiis laba geesood ah. Ciidamada Uganda ayaa muddo dheer ahaa qayb muhiim ah oo ka tirsan howlgalada amniga Soomaaliya.

Mustaqbalka AUSSOM ayaa, si kastaba, mugdi galay kaddib markii Mareykanka uu bishii July Midowga Afrika ku wargeliyay inuu dhammaadka sanadkan joojin doono lacagaha uu siiyo Xafiiska Taageerada Qaramada Midoobay ee Soomaaliya, kaas oo bixiya taageero muhiim ah oo dhinaca saadka ah oo ay AUSSOM u baahan tahay.

Arrintan ayaa dhalisay su’aalo ku saabsan sida loo maalgelin doono howlgalka iyo in dalalka ciidamadooda ku sugan Soomaaliya, oo Uganda ka mid tahay, ay sii wadi doonaan hawlgalka.

Ilo xog-ogaal ah ayaa sidoo kale sheegay in dowladda Soomaaliya ay Uganda ka codsatay inay soo afjarto joogitaanka ciidamadeeda, iyadoo loo sababeeyay awoodda sii kordheysa ee ciidamada Soomaaliya ee tababarka ka helay Türkiye.

Uganda oo lumin karta malaayiin dollar
Türkiye ayaa sannadihii u dambeeyay door weyn ka qaadatay dhismaha ciidamada Soomaaliya, iyadoo tababar siisay kumannaan askari oo Soomaali ah, oo ay ku jiraan ciidamo lagu tababaray Muqdisho iyo kumaandoosyo lagu tababaray gudaha Türkiye.

Ilo xog-ogaal ah ayaa sheegay in Uganda ay askari kasta oo Soomaaliya ka howlgala ka hesho ugu yaraan $1,000 bishii.

“Dhammaadka howlgalka wuxuu Uganda ka dhigan karaa inay lumiso malaayiin dollar sanadkii,” ayuu yiri ilo kale oo arrintan wax ka og.

Sida uu sheegay ilahaas, Uganda waxay lumin kartaa inta u dhexeysa $5 milyan iyo $6 milyan bishii, ama $60 milyan ilaa $72 milyan sanadkii, haddii howlgalka la soo afjaro, Kampala-na ay ciidamadeeda kala baxdo Soomaaliya.

Tunc Demirtas, oo ah cilmi-baare ka tirsan machadka Seta ee fadhigiisu yahay Ankara, ayaa sheegay in awoodda ciidamada Soomaaliya ay sii kordhayso, taasoo u sahleysa dowladda Soomaaliya inay si weyn mas'uuliyadda amniga dalka u qaadato.

“Dowladda Soomaaliya hadda waxay awood u leedahay inay amniga caasimadda iyo deegaannada ku xeeran si isa soo taraysa u maamusho, iyadoo dhismaha awoodda dowladduna uu yareynayo baahida loo qabo taageero dibadeed,” ayuu yiri Demirtas.

Ilo xog-ogaal ah ayaa sheegay in Ankara ay raadineyso xal khilaafka, iyadoo walaac laga qabo in xiisadda ay saameyn ku yeelan karto shirkadaha Türkiye ee ka howlgala mashaariicda kaabayaasha dhaqaalaha iyo gaadiidka Uganda.

Warbaahinta AFP ayaa sidoo kale soo werisay in Uganda ay ka fiirsan karto baajinta heshiis tareen oo ku kacaya $3 bilyan oo ay siisay shirkadda dhismaha ee Türkiye ee Yapi Merkezi, iyo in muwaadiniin Turki ah laga saaro dalka.

GAROWE ONLINE