Sacuudiga oo hab cusub ku dhoofinaya shidaalka kadib cadaadiska Hormuz iyo Bab al-Mandab

Sawir dayax-gacmeed ah oo muujinaya maraakiib badda dhexdeeda is barbar taagan, meel ka baxsan xeebta Sohar ee Cumaan, 9-kii Juun 2026. [Reuters]

RIYADH — Sacuudi Carabiya ayaa billowday inay shidaalkeeda siyaabo aan caadi ahayn uga gudbiso marin-biyoodka Hormuz, kadib markii weerarro lala xiriiriyay Xuutiyiinta ay waxyeello gaarsiiyeen dhuunta muhiimka ah ee Bariga iyo Galbeedka dalka, xilli marin-biyoodka Bab al-Mandab-na uu wajahayo cadaadis kale.

Xaaladdan ayaa Riyadh ku qasabtay inay sii ballaariso hab shidaalka markab looga wareejiyo markab kale (ship-to-ship transfers) meelaha ka baxsan Hormuz, gaar ahaan xeebaha Cumaan.

Markab Sacuudigu leeyahay ayaa shidaalka kasoo qaada dekedaha Khaliijka, kadibna u gudbiya dhinaca dekedda Sohar ee Cumaan oo ku taalla meel ka baxsan Hormuz. Halkaas ayaa shidaalka loogu wareejiyaa maraakiib kale oo u qaada suuqyada caalamka.

Habkan ayaa Sacuudiga siinaya waddo uu ku sii wadi karo qayb ka mid ah dhoofintiisa iyadoo shirkado badan oo maraakiibta ahi ay ka caga-jiidayaan inay galaan Hormuz sababo la xiriira khatarta dagaalka.

Waddooyinkii kale oo cadaadis galay

Sacuudigu muddo dheer wuxuu lahaa qorshe uu Hormuz kaga maarmo.

Dhuunta shidaalka ee East-West, oo dhererkeedu gaarayo qiyaastii 1,200 km, ayaa shidaalka kasoo qaadda goobaha wax-soo-saarka ee bariga Sacuudiga una gudbisa dekedda Yanbu ee Badda Cas.

Taasi waxay Riyadh u saamaxaysay in qayb ka mid ah shidaalkeeda ay si toos ah uga dhoofiso Badda Cas iyadoo aan marin Hormuz.

Laakiin weerarro diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ah ayaa waxyeello gaarsiiyay dhuuntaas.

Dhanka kale, horumarka militari ee Xuutiyiinta ee xeebaha Yemen iyo Bab al-Mandab ayaa cadaadis kale saaraya waddada Badda Cas.

Natiijadu waxay tahay in labada marin ee muhiimka u ah Sacuudiga — Hormuz dhinaca bari iyo Bab al-Mandab dhinaca galbeed — labaduba ay noqdeen goobo khatar amni ka jirto.

Maxay tahay wareejinta markab-ka-markab?

Habka loo yaqaan markab-ka-markab wuxuu dhacaa marka laba markab oo shidaal sida ay badda isku dhinac istaagaan, kadibna shidaalka si toos ah mid looga shubo kan kale.

Waa farsamo muddo dheer ka jirtay ganacsiga shidaalka, laakiin waxay muhiimad gaar ah yeelatay marka deked ama marin-biyood la xiro ama uu khatar noqdo.

Xaaladda hadda jirta, maraakiibta Sacuudiga iyo kuwa kale ee Khaliijka ayaa qaadaya qaybta ugu khatarta badan ee safarka, halka maraakiibta waaweyn ee caalamiga ahi ay ku sugayaan biyo ammaan badan.

Shidaalka ayaa markaas loo sii qaadaa suuqyada waaweyn ee Aasiya sida Shiinaha, Hindiya, Japan iyo Kuuriyada Koonfureed.

Xogta TankerTrackers ayaa muujisay in wareejinta shidaalka ee markab-ka-markab ay si weyn u korortay toddobaadyadii lasoo dhaafay.

Hab qaali ah oo khatar leh

Wareejinta shidaalka badda dhexdeeda ma aha xal sahlan.

Waxay kordhin kartaa kharashka gaadiidka iyo caymiska, waxayna sare u qaadaysaa khatarta isku dhaca maraakiibta iyo shidaal ku daata badda.

Khatartu waxay sii badanaysaa marka maraakiibta qaarkood damiyaan qalabka lagu ogaado goobtooda (AIS) sababo amni ama si dhaqdhaqaaqooda loo qariyo.

Shirkadaha caymiska ayaa sidoo kale aad uga taxaddara hawlgallada noocan ah xilliyada dagaalka. Taas waxay keeni kartaa in qayb weyn oo khatarta dhaqaale ah ay qaadaan dowladaha iyo shirkadahooda shidaalka.

Si kastaba, Sacuudiga iyo dalalka kale ee Khaliijka waxay hadda wajahaan doorashooyin kooban.

Hormuz oo cadaadis ku jira, dhuunta East-West oo waxyeello gaartay iyo Bab al-Mandab oo xaaladdiisu is beddelayso waxay muujinayaan sida dagaalka gobolka uu u saameynayo waddooyinka shidaalka dunida.

Waxa markii hore ahaa farsamo gaar ah oo lagu wareejiyo shidaalka ayaa hadda isu beddelaya waddo muhiim ah oo Sacuudigu isku dayayo inuu shidaalkiisa ku gaarsiiyo suuqyada caalamka.

Garowe Online