Weeraradii Iran Qaadeysay Oo Hoos U Dhac Ku Yimid, Sabab?

Ku dhowaad toddobaad kadib markii uu qarxay dagaalkii ugu dambeeyay ee Bariga Dhexe, xaaladda gobolka ayaa sii kacsanaysa. Weerarada Iran ay ku qaadday bartilmaameedyada gobolka ayaa si weyn hoos ugu dhacay, halka duqeymaha ay wadaan Mareykanka iyo Israa’iil ay sii xoogeysanayaan. Isla markaana, duqeymaha ka socda koonfurta Beirut ayaa cabsi iyo barakac ka abuuray shacabka halkaas ku nool.

Maamulka Madaxweyne Donald Trump ayaa ka digay in dagaalku weli sii ballaaran karo. Warbaahinta dowladaha Lubnaan iyo Iran ayaa sheegtay in dagaalkan uu ilaa hadda sababay dhimashada in ka badan 1,320 qof.

Qodobada ugu muhiimsan

• Weerarada Mareykanka iyo Israa’iil oo kordhay

Duqeymaha ay wadaan ciidamada Mareykanka iyo Israa’iil ee ka dhanka ah Iran iyo Lubnaan ayaa si aad ah u kordhay. Qaraxyo ayaa laga maqlay magaalooyinka Tehran iyo Beirut habeenkii Khamiista ilaa waaberigii Jimcaha. Taliska dhexe ee ciidamada Mareykanka (CENTCOM) ayaa sheegay in howlgalka lagu adeegsanayo “tignoolajiyo iyo awood milatari oo cusub.” Wasiirka Gaashaandhigga Mareykanka Pete Hegseth ayaa xusay in marxaladaha xiga ay noqon karaan kuwo ka sii culus.

• Iran oo dhimaysa weerarradeeda

Dhanka kale, Taliska dhexe ee Mareykanka ayaa sheegay in weerarada gantaallada ballistic-ga ee Iran ay hoos u dhaceen ku dhowaad 90%, halka weerarada diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ay hoos u dhaceen 83%. Tani waxay si gaar ah u yareyn kartaa cadaadiska ka jiray dalalka Khaliijka ee marar badan bartilmaameed u noqday weerarada Iran.

• Yurub oo ku lug yeelanaysa

Dalal ay ka mid yihiin Britain, France iyo Spain ayaa oggolaaday inay taageero milatari siiyaan si loo ilaaliyo danaha xulafadooda. Si kastaba ha ahaatee, qaar ka mid ah dowladaha Yurub ayaa sidoo kale dhaliilay dagaalka. Wasiirka Gaashaandhigga Talyaaniga ayaa sheegay in weerarka ay Mareykanka iyo Israa’iil ku qaadeen Iran uu jebinayo sharciga caalamiga ah.

• NATO oo heegan gelisay ciidamadeeda

Dalalka xubnaha ka ah NATO ayaa kordhiyay heegankooda difaac kadib markii gantaal la tuhunsan yahay inuu Iran ka yimid la soo riday isagoo u socda hawada Turkiga. Dowladda Iran ayaa beenisay inay gantaal ku ridday dhanka Turkiga.

• Suuqyada caalamka oo weli walaacsan

Suuqyada Aasiya ayaa Jimcihii si kooban u xasiloobay kadib maalmihii ay hoos u dhacayeen sababo la xiriira cabsi laga qabo in sahayda tamarta ay carqaladanto. Si kastaba ha ahaatee, khubarada dhaqaalaha ayaa sheegay in suuqyada weli halis ku jiraan. Madaxweyne Trump ayaa sheegay in kororka qiimaha shidaalka ee Mareykanka – oo toddobaad gudihiis kordhay 20% – uusan welwel ku hayn.

Waxa ka socda Iran iyo Lubnaan

• Israa’iil oo bilaabaysa wejiga xiga ee dagaalka

Taliyaha ciidamada Israa’iil ayaa sheegay in dalkaasi galay “marxalad cusub oo dagaalka ah,” kadib in ka badan 2,500 weerar oo la fuliyay iyadoo la isticmaalay 6,000 hub oo kala duwan. Ciidamada Israa’iil ayaa sidoo kale qorsheynaya inay si qoto dheer ugu gudbaan gudaha Lubnaan.

• Duqeymo cusub oo Beirut ka dhacay

Weerarada Israa’iil ayaa si gaar ah u beegsaday koonfurta Beirut, oo loo arko saldhigga ugu weyn ee ururka Hezbollah ee Iran taageerto. Amarro lagu daadgureynayo xaafado ay ku nool yihiin in ka badan nus milyan qof ayaa sababay jahwareer iyo barakac ballaaran.

• Khasaare sii kordhaya

Warbaahinta dowladaha Iran iyo Lubnaan ayaa sheegtay in duqeymaha Mareykanka iyo Israa’iil ay ku dhinteen in ka badan 1,200 qof Iran iyo 120 qof Lubnaan. Sidoo kale, in ka badan 3,000 guri ayaa ku burburay gudaha Iran.

Xaaladda guud ee gobolka

• Iran oo weerartay Israa’iil

Iran ayaa sheegtay inay qaaday weerar isku dhaf ah oo gantaallo iyo diyaarado drone ah ku beegsatay Tel Aviv. Goobjoogayaal ayaa sheegay in cirka Israa’iil lagu arkay gantaallo wata madaxyada qarxa ee kala firdhiya.

• Weeraro ka dhacay Khaliijka

Sacuudi Carabiya ayaa sheegtay inay soo ridday dhowr drone iyo gantaallo ballistic ah oo ku wajahnaa agagaarka Riyadh. Bahrain waxaa ku dhacay gantaallo waxyeello u geystay hotel, guryo iyo warshad sifeysa shidaalka. Qatar iyo Kuwait ayaa iyaguna ka hortagay gantaallo iyo drone-yo.

• Iran oo bartilmaameedsatay raadaarro Mareykan ah

Sawirro dayax-gacmeed ayaa muujinaya in Iran isku dayayso inay burburiso raadaarro Mareykan sameeyey oo ku yaalla saldhigyada milatari ee Jasiiradda Carabta si ay u daciifiso nidaamka difaaca gantaallada ee THAAD.

• Colaadda oo ku fidaysa dalal kale

Iran ayaa sidoo kale lagu eedeeyay inay weerar ku qaaday Azerbaijan – arrin haddii la xaqiijiyo noqon karta markii ugu horreysay ee dalkaasi lagu bartilmaameedsado tan iyo markii dagaalku bilowday. Tehran ayaa diiday eedeynta.

• Safarro hawada oo carqalad noqday

Kumanaan qof oo ajnabi ah ayaa ku xayiran gobolka, iyadoo duulimaadyada la joojiyay. In ka badan 11,000 duulimaad ayaa la baajiyay ilaa hadda.

Waxa ka socda Washington

• Congress oo diiday xaddidaadda awoodaha dagaal

Aqalka Wakiillada Mareykanka ayaa ku guuldareystay inuu ansixiyo sharci xaddidaya awoodda Madaxweyne Trump ee ku aaddan dagaalka, kadib codbixin la mid ah oo hore uga dhacday Senate-ka.

• Arrinta hoggaanka Iran

Madaxweyne Trump ayaa sheegay inuu doonayo inuu door ku yeesho magacaabista hoggaamiyaha cusub ee Iran, isagoo sidoo kale meesha ka saaray suurtagalnimada in Mojtaba Khamenei uu beddelo aabihii, hoggaamiyihii hore ee Iran Ayatollah Ali Khamenei.

GAROWE ONLINE