Warshadda Dangote ee Lamu: waxay rabtaa suuqgeyn ka ballaaran Bariga Afrika

LAMU, Kenya — Dhismaha warshad sifaysa batroolka oo ay shirkadda Dangote ka hirgelinayso Lamu ayaa si rasmi ah loo bilaabay 30-kii Sebteembar. Mashruuca oo lagu qiyaasay 16 bilyan oo doollar ayaa la qorsheeyay inuu qaadi karo 700,000 oo foosto oo saliid ceeriin ah maalintii, taas oo ka dhigaysa mid ka mid ah xarumaha sifaynta ee ugu waaweyn Afrika. Waxaa la filayaa in la dhammeystiro qiyaastii 2030.

Baaxadda warshadda ayaa su’aal gelinaysa inta uu le’eg yahay suuqa ay u adeegayso. Xogta 2024 ee Maamulka Macluumaadka Tamarta Maraykanka (EIA), sida lagu xusay xogta mashruuca, waxay muujinaysaa in Kenya, Itoobiya, Tanzania, Uganda, Mozambique, Zambia, Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Congo, Koonfurta Suudaan, Soomaaliya, Rwanda, Burundi iyo Jabuuti ay wada isticmaalaan qiyaastii 496,000 oo foosto oo batrool iyo dareereyaal kale ah maalintii. Awoodda warshadda Lamu waxay taas ka badan tahay ku dhowaad 41 boqolkiiba.

Tirooyinkaas si toos ah looguma barbar dhigi karo wax-soo-saarka shidaalka la sifeeyay iyo baahida suuqyada, maadaama warshaddu ay soo saari doonto noocyo kala duwan oo shidaal iyo badeecooyin kale ah. Hase yeeshee, waxay muujinayaan in mashruucu u baahan doono suuqyo ka ballaaran Kenya oo keliya, iyo qorshe cad oo ku saabsan dhoofinta wax-soo-saarka.

Lamu waxay marin u noqon kartaa dalalka ku teedsan Bariga iyo Bartamaha Afrika. Waddooyinka, tareennada iyo dhuumaha la qorsheynayo in ay isku xiraan dekedda iyo dalalka gudaha ayaa go’aamin kara sida ay badeecooyinka warshaddu ku gaari doonaan suuqyada Uganda, Rwanda, Burundi, Koonfurta Suudaan, bariga Congo, Zambia iyo Itoobiya. Dekedda Lamu waxay qayb ka tahay qorshaha isku xirka gobolka ee LAPSSET.

Mashruucu wuxuu kaloo ka koobnaan doonaa xarun kiimikooyinka batroolka laga sameeyo iyo koronto-dhaliye la sheegay inuu gaari karo 1,000 megawatt. Silsiladda warshadaha ee laga abuuri karo waxaa ka mid noqon kara bacriminta beeraha, caagagga, saliidaha mashiinnada, baakadaha, daamurka, kaydinta iyo adeegyada injineernimada. Dangote ayaa sidoo kale sheegay in dowladaha gobolka loo bandhigay saamiyo isku geynaya 30 boqolkiiba lahaanshaha warshadda.

Dowladda Kenya waxay saadaalisay in dhismaha mashruucu abuuri karo ilaa 60,000 oo shaqo oo toos iyo dadban ah. Madaxweynaha Kenya, William Ruto, ayaa sheegay in mushaharka shaqaalaha xilliga dhismaha uu gaari karo qiyaastii 15.4 milyan oo doollar bishii marka hawshu heerkeeda ugu sarreysa gaarto. Kuwani waa saadaal la xiriirta muddada dhismaha, mana aha shaqooyin joogto ah oo dhammaantood sii jiri doona marka warshaddu shaqo bilowdo.

Hase yeeshee, hirgelinta mashruuca waxaa hareeyay muran dhuleed iyo walaac deegaan. Maxkamad Kenya ku taalla ayaa amar ku bixisay in xaaladda goobta la ilaaliyo inta laga dhageysanayo dacwad ay gudbiyeen dadka deegaanka; Dangote Group waxay sheegtay in amarku aanu joojinayn munaasabadda bilowga dhismaha, balse uu saameyn ku yeelan karo hawlaha qaarkood. Ilaaliyeyaasha deegaanka ayaa iyaguna ka digay saameyn suuragal ah oo ku timaadda deegaanka badda iyo Magaalada Qadiimiga ah ee Lamu, oo ku jirta liiska Dhaxalka Adduunka. Waxaa sidoo kale jira su’aalo ku saabsan helitaanka saliidda ceeriin iyo kaabeyaasha tamarta iyo gaadiidka ee gobolka.

Guusha mashruuca sidaas darteed kuma xirnaan doonto oo keliya dhismaha warshad weyn. Waxay ku xirnaan doontaa helitaanka saliid ku filan, isku xirka gaadiidka, ilaalinta xuquuqda dadka deegaanka iyo awoodda lagu iibin karo wax-soo-saarka suuqyada gobolka iyo kuwa caalamka. Haddii shuruudahaas la daboolo, Lamu waxay noqon kartaa xarun isku xirta sifaynta batroolka, warshadaha kale iyo ganacsiga gobolka.