Dagaalladii Afghanistan iyo Iraq: Diblomaasi Hore oo Ka Hadlay Khaladaadkii Mareykanka
WASHINGTON — 25 sano kadib weerarradii 11-ka Sebtembar 2001, diblomaasi sare oo hore uga tirsanaa dowladda Mareykanka ayaa ka hadlay khaladaad uu sheegay in Washington ay gashay kadib weerarrada, gaar ahaan dagaalladii Afghanistan iyo Iraq.
Zalmay Khalilzad, oo xilliga weerarrada 9/11 ahaa agaasime sare oo ka tirsan Golaha Amniga Qaranka ee Mareykanka, ayaa sheegay in cabsidii iyo xanaaqii ka dhashay weerarrada ay horseedeen go'aanno taxane ah oo saameyn ku yeeshay siyaasadda Mareykanka iyo dunida muddo dheer.
Khalilzad, oo markii dambe noqday safiirka Mareykanka ee Afghanistan, Iraq iyo Qaramada Midoobay, ayaa sheegay in xilligaas Washington ay ka baqaysay weerarro kale oo dhici kara iyo in xubno ka tirsan Al-Qaacida ay ku jiraan gudaha Mareykanka.
Wax yar ka yar bil kadib weerarradii 9/11, Mareykanka ayaa duullaan ku qaaday Afghanistan, isagoo sheegay in ujeeddadu ahayd in lala dagaallamo Al-Qaacida oo mas'uul ka ahayd weerarrada. Dagaalkaasi wuxuu isu beddelay hawlgal militari oo socday ku dhowaad 20 sano.
Khalilzad ayaa sheegay inuu hadda qabo aragti ah in Mareykanku ay ahayd inuu wada-hadal la galo Taliban ama uu kooxda ku daro geeddi-socod siyaasadeedkii Afghanistan.
Warbixinno dambe ayaa sheegay in Taliban ay diyaar u ahayd inay heshiis la gasho Mareykanka bilihii hore ee dagaalka 2001, balse Washington ay diidday fikraddaas.
“Waxay fiicnaan lahayd haddii taasi ay dhacdo,” ayuu Khalilzad ka yiri suurtagalnimada in Taliban lagu daro geeddi-socodka siyaasadeed.
Taliban ayaa dagaal la sii gashay ciidamada Mareykanka iyo kuwa Afghanistan ee ay taageerayeen muddo labaatan sano ah, ilaa ciidamada Mareykanka ay dalka ka baxeen 2021. Wax yar kadib bixitaanka Mareykanka, dowladda Afghanistan ee uu taageerayay Washington ayaa dhacday, Taliban-na waxay dib ula wareegtay awoodda.
Dagaalkii Iraq
Khalilzad ayaa sidoo kale dhaliilay go'aankii Mareykanka uu ku qaaday Iraq 2003, laba sano kadib duullaankii Afghanistan.
Maamulka madaxweynihii xilligaas George W. Bush ayaa dagaalka ku sababeeyay xog sirdoon oo sheegaysay in Iraq ay haysato ama ku dhowdahay inay hesho hubka wax gumaada, oo ay ku jiraan hubka nukliyeerka. Xogtaasi markii dambe waxay noqotay mid aan sax ahayn.
Khalilzad wuxuu sheegay in xogtii iyo qiimeyntii loo adeegsaday go'aanka dagaalka Iraq ay ahayd mid dhibaato lahayd.
“Xogtu waxay ahayd dhibaatada,” ayuu yiri, isagoo xusay in marka dib loo eego duruufihii iyo xogtii xilligaas la hayay ay ahaayeen kuwo aan lagu kalsoonaan karin.
Wuxuu intaas ku daray in weerarradii 9/11 ay door weyn ku lahaayeen go'aanka lagu weeraray Iraq.
“9/11 la'aanteed, uma maleynayo inaan weerari lahayn Iraq,” ayuu yiri.
Dagaalka Iraq wuxuu socday in ka badan siddeed sano, waxaana lagu riday xukunkii Saddam Hussein, kaas oo markii dambe la dilay.
Ka bixitaanka Afghanistan
Khalilzad ayaa sidoo kale difaacay go'aankii ciidamada Mareykanka looga saaray Afghanistan, inkastoo bixitaanka 2021 uu dhaliyay dhaleeceyn xooggan.
Wuxuu sheegay in Mareykanku uu dalka joogay 20 sano, isla markaana dagaalku uu sii socon karay muddo aan dhammaad lahayn.
Sida uu sheegay, Mareykanku wuxuu meesha ka saaray khatartii ugu weynayd ee argagixisada ee sababta u ahayd faragelintii militari.
Khalilzad wuxuu sidoo kale sheegay in xiriirka Taliban iyo Mareykanka uu, dhinaca la dagaallanka kooxaha khatarta ku ah Mareykanka, noqday mid ka wanaagsan intii la filayay.
Hadallada Khalilzad ayaa yimid xilli Mareykanka uu xusayay 25-guuradii weerarradii 11-ka Sebtembar, kuwaas oo lagu dilay ku dhowaad 3,000 qof kadib markii 19 qof oo afduubayaal ah ay afduubeen diyaarado rakaab ah oo lagu dhuftay Xarunta Ganacsiga Adduunka, Pentagon-ka iyo goob ku taal Pennsylvania.