Xasan Sheekh oo dhaariyey Guddoomiyaha cusub ee Maxkamadda Sare, xilli muran dastuuri ah uu ka taagan yahay xilka

MUQDISHO — Sabti, 7 Nofeembar 2026

Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa maanta ka qaybgalay munaasabadda dhaarinta Guddoomiyaha cusub ee Maxkamadda Sare, Ibraahim Iidle Suleymaan, maalmo kadib markii uu xilka ka qaaday Guddoomiyihii hore, Baashe Yuusuf Axmed, oo ay isku khilaafeen arrimo la xiriira maamulka garsoorka iyo awoodaha dastuuriga ah.

Munaasabadda oo ka dhacday Madaxtooyada Soomaaliya ayaa waxaa ka qaybgalay Guddoomiyihii hore ee Golaha Shacabka, Guddoomiye-ku-xigeenkii hore ee Aqalka Sare, Ra’iisul Wasaarihii hore Xamse Cabdi Barre iyo Wasiirkii hore ee Cadaaladda. Dhaarta waxaa qaaday xildhibaan Maxamed Cabdiraxmaan Aadan oo ka tirsan Guddiga Cadaaladda ee Golihii hore ee Shacabka, halka Xasan Sheekh uu goob-joog ka ahaa.

Dhaarinta ayaa timid kadib markii garsoorayaal ka tirsan Maxkamadda Sare ay 5-tii Nofeembar soo saareen go’aan ay ku diideen xil-ka-qaadistii Baashe Yuusuf Axmed, iyagoo ku tilmaamay mid aan waafaqsanayn habraaca dastuuriga ah. Garsoorayaashu waxay sidoo kale go’aamiyeen in muddo-xileedka Madaxweynihii hore iyo Baarlamaankii hore uu dhammaaday, isla markaana wax-ka-beddelladii dastuurka aan dib loogu dabaqi karin madaxda xilka haysa.

Hase yeeshee, Xafiiska Garyaqaanka Guud ee Dowladdii Federaalka ee hore ayaa diiday go’aankaas, isagoo ku dooday in garsoorayaashu aysan raacin habraacii sharciga ahaa, go’aankooduna uusan lahayn awood sharci.

Dastuurka 2012 muxuu ka qabaa magacaabista Guddoomiyaha Maxkamadda Sare?

Dastuurka Kumeelgaarka ah ee Soomaaliya ee 2012, gaar ahaan Qodobka 90(j), wuxuu Madaxweynaha siinayaa awoodda magacaabista madaxda maxkamadaha federaalka, balse wuxuu awooddaas ku xirayaa soo-jeedinta Guddiga Adeegga Garsoorka.

Sidoo kale, Qodobka 106 wuxuu dammaanad qaadayaa madax-bannaanida garsoorka, halka Qodobbada 109A iyo 111A ay qeexayaan kaalinta Guddiga Adeegga Garsoorka ee magacaabista, anshax-marinta iyo arrimaha shaqo ee garsoorayaasha.

Sidaas darteed, su’aasha sharci ee ugu weyn ma aha oo keliya cidda dhaarisay Guddoomiyaha cusub, balse waa in magacaabistiisa iyo xil-ka-qaadistii Guddoomiyihii hore ay mareen habraacii dastuurku tilmaamay.

Dhaarta maanta la qaaday kaligeed ma xallinayso muranka sharci ee ka dhashay xil-ka-qaadista, gaar ahaan iyadoo go’aanka garsoorayaasha Maxkamadda Sare iyo mowqifka Xafiiska Garyaqaanka Guud ee Dowladdii Federaalka ee hore ay si cad isaga soo horjeedaan.

Khilaafkan ayaa sii ballaarinaya muranka ka taagan madax-bannaanida garsoorka, muddo-xileedka hay’adihii hore ee federaalka iyo cidda leh awoodda kama dambaysta ah ee fasiraadda dastuurka Soomaaliya.

Qodobka sharci ee weli u baahan caddeyn

Waxaa muhiim ah in la kala saaro saddex arrimood: awoodda Madaxweynaha ee magacaabista, habraaca xil-ka-qaadista Guddoomiyihii hore, iyo sharciyadda muddo-xileedka hay’adihii hore ee federaalka.

Dastuurka 2012 wuxuu dhigaya in muddo-xileedka Madaxweynaha uu yahay afar sano, sida ku cad Qodobka 91. Hase yeeshee, muranka hadda taagan wuxuu sidoo kale khuseeyaa saameynta wax-ka-beddelladii dastuurka ee 2026 iyo sharciyadda go’aanka garsoorayaasha Maxkamadda Sare.

Si loo xaqiijiyo sharciyadda magacaabista Ibraahim Iidle Suleymaan, waxaa lagama maarmaan ah in la helo soo-jeedinta Guddiga Adeegga Garsoorka, wareegtada magacaabista iyo dukumentiyada lagu sababeeyey xil-ka-qaadista Baashe Yuusuf Axmed.

Su’aasha weli taagan ayaa ah: Ma magacaabis si buuxda u martay habraaca dastuuriga ah ayaa dhacday, mise waa go’aan uu gaaray Madaxweynihii hore oo sharciyaddiisa ay weli isku hayaan hay’adihii dowladda?

Jawaabta su’aashaas ayaa muhiim u ah go’aaminta sharciyadda hoggaanka cusub ee Maxkamadda Sare iyo ilaalinta madax-bannaanida garsoorka Soomaaliya.

GAROWE ONLINE