AUSSOM iyo xiisadda Baydhabo: Quwadaha shisheeye ma dhex geli doonaan khilaafka siyaasadeed ee Soomaaliya?

GAROWE, Soomaaliya — Khilaafka siyaasadeed ee Koonfur Galbeed oo markii hore salka ku hayey muran doorasho iyo sharciyadda maamulka ayaa hadda isu beddelay xaalad amni oo halis u ah in hay’adaha iyo quwadaha shisheeye ee Soomaaliya taageera lagu dhex jiido loollan siyaasadeed oo gudaha ah.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa awood ciidan ku taageertay maamulka uu Baydhabo ka hoggaamiyo Sheekh Aadan Maxamed Nuur Madoobe, kaddib markii ciidamadeedu bishii Maarso la wareegeen magaalada, taas oo keentay in Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen uu xilka ka dego oo magaalada ka baxo. Dowladda Federaalka waxay tallaabadaas ku sheegtay mid lagu soo celinayo nidaamka dastuuriga ah, halka dhinaca Laftagareen uu ku tilmaamay faragelin lagu afgambiyey maamulkii Koonfur Galbeed. 

Xiisaddaas siyaasadeed ayaa markii dambe isu beddeshay iska horimaad hubeysan. Dagaalkii 17-kii Agoosto ka dhacay Baydhabo waxaa ku dhintay ugu yaraan afar qof oo rayid ah, 98 kalena waa ku dhaawacmeen, iyadoo xoogagga daacadda u ah Laftagareen ay muddo kooban galeen qaybo magaalada ka mid ah ka hor inta aysan ciidamada Dowladda Federaalka dib ula wareegin. 

Hadda waxaa soo baxay dukumenti ku taariikhaysan 21 Agoosto 2026, oo ka socda Guddiga Midowga Afrika, kaas oo tixraacaya warqad ay Dowladda Federaalka Soomaaliya u dirtay AUSSOM kuna codsatay inay ka qaybqaadato wax ka qabashada xaaladda amni ee Koonfur Galbeed.

Dukumentigu wuxuu sheegayaa in Midowga Afrika uu walaac ka qabo waxa uu ku tilmaamay xiriir sii kordhaya oo u dhexeeya maleeshiyaad maxalli ah iyo Al-Shabaab, isla markaana AUSSOM loo oggolaaday inay Dowladda Federaalka kala qaybqaadato hawlgallada militari ee ka dhanka ah Al-Shabaab iyo kooxaha hubeysan ee xiriirka la leh.

Laakiin dukumentigu wuxuu sidoo kale xambaarsan yahay qodob muhiim ah: AUSSOM waxaa si cad loogu amray inay ilaaliso dhexdhexaadnimadeeda siyaasadeed, isla markaana aysan qayb ka noqon dagaal ama loollan siyaasadeed.

Taasi waxay dhalinaysaa su’aasha ah halka ay ku dhammaanayso hawlgalka lagula dagaallamayo Al-Shabaab, halka uu ka bilaabanayo khilaafka siyaasadeed ee u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo dhinacyada isku haya awoodda Koonfur Galbeed.

Dhinaca Laftagareen ayaa si rasmi ah u beeniyey in ciidamadiisu xiriir la leeyihiin Al-Shabaab, wuxuuna Midowga Afrika iyo AUSSOM uga digay inay ku dhex milmaan khilaafka siyaasadeed ee Koonfur Galbeed. 

Warbixin madax-bannaan oo AP ah ayaa iyaduna sheegtay in dagaalkii 17 Agoosto ay xoogagga Laftagareen weerareen fariisimo dowladeed, halka Al-Shabaab ay weerarro gooni ah ku qaadday laba fariisin oo ciidamada Soomaaliya ku lahaayeen duleedka Baydhabo. Ilaa hadda, xogtaas kaligeed ma xaqiijinayso sheegashada ah in labada dhinac ay hawlgallada isku dubbarideen. 

Dhanka kale, ilo xog-ogaal ah ayaa Garowe Online u sheegay in Dowladda Federaalka, oo hay’adaheeda muddo-xileedkoodu dhammaaday, ay Dowladda Turkiga ku cadaadinayso inay gacan ka geysato ilaalinta maamulka ka jira Baydhabo, iyadoo Villa Somalia ku doodaysa in xoogagga kasoo horjeeda maamulka Aadan Madoobe iyo Al-Shabaab ay yeesheen xiriir ama iskaashi.

Garowe Online si madax-bannaan uma xaqiijin sheegashadaas, mana helin war rasmi ah oo Ankara ay arrintan kaga hadashay.

Arrintan ayaa keenaysa su’aal ka weyn cidda maanta maamusha Baydhabo: sidee ayay Türkiye, Midowga Afrika iyo saaxiibada kale ee Soomaaliya u kala saari doonaan taageerada dagaalka Al-Shabaab iyo faragelinta khilaaf siyaasadeed oo Soomaaliyeed?

Haddii xoogagga mucaaradka siyaasadeed lagu daro isla qeexitaanka kooxaha lala dagaallamayo Al-Shabaab iyadoo aan la hayn caddeyn madax-bannaan oo xiriirkaas xaqiijinaysa, waxaa jirta khatar ah in hay’adaha iyo quwadaha shisheeye ee loo keenay Soomaaliya la dagaallanka argagixisada iyo xasilinta dalka ay si aan ula kac ahayn qayb uga noqdaan loollanka awoodda gudaha.

Taasi waxay si gaar ah muhiim ugu tahay AUSSOM, maadaama amarka Midowga Afrika laftiisu uu leeyahay laba waajib oo ay tahay in si taxaddar leh loo kala ilaaliyo: la dagaallanka Al-Shabaab iyo ilaalinta dhexdhexaadnimada siyaasadeed.

Baydhabo waxay sidaas ku noqon kartaa imtixaan weyn oo lagu ogaanayo in saaxiibada caalamiga ah ee Soomaaliya ay taageeradooda amni ku koobayaan dagaalka kooxaha argagixisada, mise khilaafaadka siyaasadeed ee Soomaalida ay iyaguna qayb ka noqon doonaan.

GAROWE ONLINE