Qaramada Midoobay oo taageertay khariidad si dhab ah u muujinaysa baaxadda Afrika iyo qaaradaha kale

NEW YORK — Golaha Guud ee Qaramada Midoobay ayaa taageeray dadaal ay hormuud ka yihiin dalalka Afrika oo lagu doonayo in wax looga beddelo qaabka khariidadda dunida loo sawiro, kaddib dood muddo dheer jirtay oo ku saabsan in khariidadda caanka ah ee "Mercator" ay si weyn u qalloociso baaxadda dhabta ah ee Afrika.

Qaraarka ayaa Jimcihii lagu ansixiyey 164 cod, halka Mareykanka oo keliya uu ka soo horjeestay. Estonia, Georgia, Lithuania, Moldova, Serbia iyo Ukraine ayaa ka aamusay codbixinta.

Qaramada Midoobay ma mamnuucin khariidadda Mercator, balse waxay dowladaha, iskuullada, hay’adaha caalamiga ah iyo shirkadaha tiknoolajiyadda ku dhiirrigelisay inay isticmaalaan khariidadda loo yaqaan “Equal Earth” ama habab kale oo si sax ah isu barbar dhigaya baaxadda dhabta ah ee dalalka iyo qaaradaha.

Afrika intee le’eg ayay dhab ahaan tahay?

Arrintan ayaa muhiimad gaar ah u leh Afrika. Khariidadda Mercator waxaa sameeyey Gerardus Mercator sannadkii 1569, xilli badmaaxiintu u baahnaayeen khariidad fududeynaysa hagidda maraakiibta.

Waxay si wanaagsan uga shaqeysay dhinaca badmareennimada, laakiin waxaa ka dhashay dhibaato kale: dhulalka ka fog dhulbaraha ayaa khariidadda uga muuqda kuwo aad uga waaweyn cabbirkooda dhabta ah.

Tusaalaha ugu caansan waa Greenland iyo Afrika. Khariidadda Mercator marka la eego waxay u muuqan karaan kuwo isu dhow baaxad ahaan, laakiin xaqiiqadu waxay tahay in Afrika ay qiyaastii 14 jeer ka weyn tahay Greenland.

Ololaha “Correct the Map” ee ay taageertay Midowga Afrika, Togana hormuudka ka ahayd, ayaa arrintan ka dhigay dood ku saabsan sida Afrika dunida loogu matalo.

Ololuhu wuxuu xusay in baaxadda Afrika ay aad uga weyn tahay sida dad badan khariidadaha caadiga ah uga fahmeen, isla markaana gudaha qaaradda lagu wada dari karo dhulal u dhigma Mareykanka, Shiinaha, Hindiya, Japan, Mexico iyo qaybo badan oo Yurub ah.

Maxay tani uga dhigan tahay Soomaalida?

Soomaaliya waxay ku taallaa meel u dhow dhulbaraha, sidaas darteed qallooca Mercator kuma saameeyo si la mid ah dalalka aadka uga fog dhulbaraha. Laakiin marka Soomaaliya iyo guud ahaan Afrika lala barbar dhigo Yurub, Waqooyiga Ameerika iyo dhulalka waqooyiga fog, khariidadda Mercator waxay abuuri kartaa sawir aan si sax ah u muujin miisaanka dhuleed ee qaaradda Afrika.

Isbeddelka ay Qaramada Midoobay taageertay wuxuu sidaas darteed saameyn ku yeelan karaa khariidadaha mustaqbalka lagu isticmaalo iskuullada, hay’adaha dowladda iyo adeegyada dijitaalka ah ee ay Soomaalidu isticmaasho.

Mareykanka oo keliya ayaa diiday

Washington ayaa noqotay dalka keliya ee qaraarka ka soo horjeestay. Yaryna Ferencevych, oo ah ku-xigeenka wakiilka Mareykanka ee Golaha Dhaqaalaha iyo Bulshada ee Qaramada Midoobay, ayaa ku tilmaantay hindisaha qayb ka mid ah ajande fikradeed oo Qaramada Midoobay ka mashquulinaya arrimaha ay tahay inay mudnaanta siiso.

Togo iyo taageerayaasha hindisaha ayaa arrinta si ka duwan u arka.

Wasiirka Arrimaha Dibadda Togo Robert Dussey ayaa codbixinta ku tilmaamay “waqti taariikhi ah,” isagoo sheegay in arrintu aysan ku koobnayn khariidad, balse ay khuseyso caddaalad, sharaf, sinnaanta iyo sida dunida loo matalo.

Si kastaba, khariidad kasta oo dunida saddex-geesoodka ah lagu soo bandhigo dusha laba-geesoodka ah waxay leedahay nooc qallooc ah. “Equal Earth” waxay mudnaanta siisaa in baaxadda dhulalku isu ekaato sida ay dhab ahaan yihiin, inkastoo taas beddelkeeda qaababka qaar ee dhulalka ay qallooci karaan.

Go’aanka Qaramada Midoobay sidaas darteed ma aha in dunidu hal mar hesho “khariidad aan qalad lahayn.” Waxa uu yahay baaq ah in marka la doonayo in la muujiyo baaxadda dalalka iyo qaaradaha, la isticmaalo khariidado aan Afrika iyo gobollada kale ka dhigin kuwo ka yar cabbirkooda dhabta ah.

GAROWE ONLINE