Xuutiyiinta oo la sheegay inay la wareegeen dhammaan xeebaha Badda Cas ee Yemen

SANCA, Yemen — Xuutiyiinta Yemen ayaa la sheegay inay la wareegeen dhammaan xeebaha Yemen ee Badda Cas, kadib duullaan degdeg ah oo ay ku qaadeen deegaannadii ugu dambeeyey ee ay halkaas kaga sugnaayeen ciidamada dowladda Yemen ee caalamku aqoonsan yahay.

Ilo ka tirsan dowladda Yemen iyo dad goob-joogayaal ah ayaa sheegay in Xuutiyiintu Jimcihii gaareen magaalada Dhubab, oo ku taalla xeebta marin-biyoodka istiraatiijiga ah ee Bab al-Mandab, iyagoo sidoo kale u gudbay jasiirado ku yaalla marin-biyoodka.

Horraantii Khamiista, ciidamada Xuutiyiinta ayaa gaaray magaalada dekedda leh ee Mukha (Mocha), kadibna waxay u dhaqaaqeen dhinaca jasiiradaha u dhow, sida ay werisay Al Jazeera.

Saraakiil ka tirsan dowladda Yemen ayaa sheegay in doonyo ay saarnaayeen dagaalyahanno Xuutiyiin ahi ay gaareen Jasiiradda Mayyun (Perim), oo bartamaha Bab al-Mandab ku taalla, kadib markii ciidamadii dowladda ay halkaas isaga baxeen.

Ilo kale ayaa wakaaladda AFP u sheegay in Xuutiyiintu ay hadda dhammeystireen la wareegidda aagga Bab al-Mandab. Yemen Press Agency oo fadhigeedu yahay Sanca ayaa sidoo kale sheegtay in ciidamada Xuutiyiintu qabsadeen xerada Al-Omari, oo kor ka eegta marin-biyoodka.

Si kastaba, dowladda Xuutiyiinta ee Sanca weli si rasmi ah uguma dhawaaqin inay si buuxda gacanta ugu dhigtay Bab al-Mandab.

Maxay tani ka beddeleysaa Bab al-Mandab?

Haddii Xuutiyiintu xaqiijiyaan gacan-ku-haynta xeebaha iyo jasiiradaha muhiimka ah, waxay si weyn u kordhinaysaa awooddooda ku aaddan mid ka mid ah marin-biyoodka ugu muhiimsan ganacsiga caalamka.

Bab al-Mandab wuxuu isku xiraa Gacanka Cadmeed iyo Badda Cas, wuxuuna maraakiibta u sii gudbiyaa dhinaca Kanaalka Suweys iyo Yurub. Wuxuu sidoo kale muhiimad dheeraad ah yeeshay xilli colaadda Mareykanka iyo Iran ay carqaladeysay isu-socodka marin-biyoodka Hormuz.

Wararka horumarka Xuutiyiinta ayaa kusoo beegmaya iyadoo qiimaha shidaalka iyo saliidda caalamku sare u kacayo. Jimcihii, qiimaha saliidda ayaa ku socday inuu ka sarreeyo $100 halkii foosto, markii ugu horreysay tan iyo bartamihii May.

Hay’adda Tamarta Caalamiga ah ee IEA ayaa sidoo kale saadaalisay in sahayda iyo baahida saliidda dunidu ay sannadkan ka sii yaraan karaan sidii hore loo filayay, iyadoo dagaalka Mareykanka iyo Iran uu dib u dhigayo soo noqoshada caadiga ah ee qulqulka tamarta Bariga Dhexe.

Xubin ka tirsan xafiiska siyaasadda Xuutiyiinta, Hazem al-Assad, ayaa isku dayay inuu dejiyo walaaca ka dhashay horumarkan, isagoo sheegay in maraakiibta caalamiga ahi aysan khatar kala kulmi doonin dhinacooda.

Wuxuu sheegay in xorriyadda isu-socodka maraakiibta iyo ganacsiga caalamiga ah ee Badda Cas iyo Bab al-Mandab ay ahaan doonaan kuwo ammaan ah.

Xiisad cusub oo gobolka ah

Ilaa hadda ma muuqdaan calaamado muujinaya in ciidamada dowladda Yemen ay diyaarinayaan weerar-celin ballaaran oo ay dib ugu qabsanayaan goobaha ay lumiyeen.

Hase yeeshee, warar ay baahiyeen ilo Xuutiyiin, Sacuudi iyo kuwo caalami ah ayaa sheegay in diyaaradaha Sacuudigu duqeymo ka geysteen garoonka diyaaradaha Mukha. Lama soo sheegin isla markiiba khasaaraha ka dhashay, wararkaasna weli si madax-bannaan looma xaqiijin.

Dhanka kale, Wasaaradda Arrimaha Dibadda Iran ayaa ku baaqday in la joojiyo waxa ay ku tilmaantay go’doominta Sacuudiga ee Yemen, isla markaana dib loo bilaabo wada-hadallada. Waa bayaankii ugu horreeyay ee Tehran kasoo saarto Yemen tan iyo markii Xuutiyiintu la wareegeen Mukha.

Xuutiyiinta, oo hore gacanta ugu hayay inta badan galbeedka Yemen, ayaa sannadkan dib u bilaabay weerarrada maraakiibta Badda Cas iyo ciidamada dowladda Yemen ee Sacuudigu taageero, iyagoo tallaabadaas ku xiriiriyay dagaalka Mareykanka ee xulafadooda Iran.

Horumarka cusub wuxuu muujinayaa in colaadda Iran iyo Mareykanka ay sii ballaarin karto dagaallada ka socda gobolka, iyadoo Bab al-Mandab iyo Hormuz ay hadda noqdeen laba marin-biyood oo si toos ah ugu jira xudunta loollanka gobolka iyo ammaanka tamarta caalamka.

Garowe Online